Bir metni okurken üç katmanla karşılaşırsınız: ileri sürülen bilgi, bu bilginin dayanağı ve yazarın çıkarımı. Bunların hepsi aynı paragrafta bulunabilir. Aralarındaki sınır açık değilse, bir yorum kesin bir gerçekmiş gibi görünebilir.
“Sayfada bu açıklama yer alıyor” ile “bu açıklama bütün durumlarda geçerlidir” aynı iddia değildir. İlki gözlemi anlatır; ikincisi daha geniş bir sonuç çıkarır. Daha geniş sonuç, ek dayanak gerektirir.
İddia: tam olarak ne söyleniyor?
Önce cümlenin kapsamını belirleyin. Sayı, tarih, ülke, koşul veya özellik içeriyor mu? “Hızlı” gibi göreli bir sıfat mı kullanıyor, yoksa ölçülmüş bir süre mi veriyor? Belirsiz bir ifadeyi kendi beklentinize göre kesinleştirmemeye çalışın.
Kaynak: söyleneni gerçekten destekliyor mu?
Bir kaynağın adı yazıda geçebilir; fakat bu kaynak, iddianın yalnızca küçük bir bölümünü destekliyor olabilir. Örneğin bir tarayıcı geliştiricisinin bağlantı şifrelemesini açıklaması, başka bir şirketin hizmet kalitesine ilişkin sonuç çıkarmayı sağlamaz.
Kaynak ilişkisinin açık yazılması bu nedenle önemlidir: “Bu bölüm, şu teknik kavramın açıklamasına dayanıyor.” Okuyucu böylece neyin doğrulandığını ve neyin kapsam dışında kaldığını anlayabilir.
Yorum: açıkça etiketleniyor mu?
Yorum yapmak sorun değildir; yorumun gözlemden ayrılmaması sorundur. Bir örnek senaryonun temsili olduğu söylenmeli, yaşanmamış bir deneyim “denedik” diye anlatılmamalıdır. Eksik bilgi, dayanağı olmayan sayılarla tamamlanmamalıdır.
| Katman | Örnek ifade |
|---|---|
| Gözlem | Bir hizmetin açıklamasında yanıt süresi belirtiliyor. |
| Sınır | Belirtilen süre, hizmet sağlayıcısının taahhüdüdür. |
| Hatalı çıkarım | Bir taahhüdün her durumda yerine getirildiğini varsaymak. |
Starzbet Bilgi’de kullanılan yaklaşım kaynaklar ve yayın ilkeleri sayfasında açıklanır.
